(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.209. అధ్యాయః 209
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
ఈశ్వరేణ పార్వతీంప్రతి ఋషిధర్మకథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

భగవందేవదేవేశ త్రిపురాంతక శంకర।
అయం త్వృషిగణో దేవ తపస్తప ఇతి ప్రభో॥ 13-209-1(89451)
తపసా కర్శితో నిత్యం తపోఽర్జనపరాయణః।
అస్య కింలక్షణో ధర్మః కీదృశశ్చాగమస్తథా।
ఏతదిచ్ఛాంయహం శ్రోతుం తన్మే వద వరప్రద॥ 13-209-2(89452)
నారద ఉవాచ। 13-209-3x(7463)
ఏవం బ్రువంత్యాం రుద్రాణ్యామృషయః సాధుసాధ్వితి।
అబ్రువన్హృష్టమనసః సర్వే తద్గతమానసాః॥ 13-209-3(89453)
శృణ్వంతీమృషిధర్మాంస్తు ఋషయశ్చాభ్యపూజయన్॥ 13-209-4(89454)
ఋషయ ఊచుః। 13-209-5x(7464)
త్వత్ప్రసాదద్వయం దేవి శ్రోష్యామః పరమం హితం।
ధన్యాః ఖలు వయం సర్వే పాదమూలం తవాశ్రితాః।
ఇతి సర్వే తదా దేవీం వాచా సమభిపూజయన్॥ 13-209-5(89455)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-209-6x(7465)
న్యాయతస్త్వం మహాభాగే శ్రోతుకామా మనస్విని।
హంత తే కథయిష్యామి మునిధర్మం శుచిస్మితే॥ 13-209-6(89456)
వానప్రస్థం సమాశ్రిత్య క్రియతే బహుధా నరైః।
బహుశాఖో బహువిధో ఋషిధర్మః సనాతనః॥ 13-209-7(89457)
ప్రాయశః సర్వభోగార్థమృషిభిః క్రియతే తపః।
తథా సంచరతాం తేషాం దేవి ధర్మవిధిం శృణు॥ 13-209-8(89458)
భూత్వా పూర్వం గృహస్థస్తు పుత్రానృణ్యమవాప్య చ।
కలత్రకార్యం సంస్థాప్య కారణాత్సంత్యజేద్గృహం॥ 13-209-9(89459)
అవస్థాప్య మనో ధృత్యా వ్యవసాయపురఃసరః।
నిర్దారో వా సదారో వా వనవాసాయ సంవ్రజేత్॥ 13-209-10(89460)
దేశాః పరమపుణ్యా యే నదీవనసమన్వితాః।
అబోధముక్తాః ప్రాయేణ తీర్థాయతనసంయుతాః॥ 13-209-11(89461)
తత్ర గత్వా విధిం జ్ఞాత్వా దీక్షాం కుర్యాద్యథాగమం।
దీక్షిత్వైకమనా భూత్వా పరిచర్యాం సమాచరేత్॥ 13-209-12(89462)
కాల్యోత్థానం చ శౌచం చ సర్వదేవప్రణామనం।
సకృదాలేపనం కాయే త్యక్తదోషోఽప్రమాదితా॥ 13-209-13(89463)
సాయంప్రాతశ్చాభిషేకం చాగ్నిహోత్రం యథావిధి।
కాలే శౌచం చ కార్యం చ జటావల్కలధారణం॥ 13-209-14(89464)
సతతం వనచర్యా చ సమిత్కుసుమకారణాత్।
నీవారాగ్రయణం కాలే శాకమూలోపచాయనం॥ 13-209-15(89465)
సదాయతనశౌచం చ తస్య ధర్మాయ చేష్యతే।
అతిథీనామాభిముఖ్యం తత్పరత్వం చ సర్వదా॥ 13-209-16(89466)
పాద్యాసనాభ్యాం సంపూజ్య తథాఽఽహారనిమంత్రణం।
అగ్రాంయపచనం కాలే పితృదేవార్చనం తథా॥ 13-209-17(89467)
పశ్చాదతిథిసత్కారస్తస్య ధర్మః సనాతనః।
శిష్టైర్ధర్మాసనే చైవ ధర్మార్థసహితాః కథాః॥ 13-209-18(89468)
ప్రతిశ్రయవిభాగశ్చ భూమిశయ్యా శిలాసు వా।
వ్రతోపవాసయోగశ్చ క్షమా చేంద్రియనిగ్రహః॥ 13-209-19(89469)
దివారాత్రం యథాయోగం శౌచం ధర్మస్య చింతనం।
ఏవం ధర్మాః పురా దృష్టాః సామాన్యా వనవాసినాం॥ 13-209-20(89470)
ఏవం వై యతమానస్య కాలధర్మో యథా భవేత్।
తథైవ సోఽభిజయతి స్వర్గలోకం శుచిస్మితే॥ 13-209-21(89471)
తత్ర సంవిదితా భోగాః స్వర్గస్త్రీభిరనిందితే।
పరిభ్రష్టో యథా స్వర్గాద్విశిష్టస్తు భవేన్నృషు॥ 13-209-22(89472)
ఏవం ధర్మస్తథా దేవి సర్వేషాం వనవాసినాం।
ఏతత్తే కథితం సర్వం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి॥ 13-209-23(89473)
ఉమోవాచ। 13-209-24x(7466)
భగవందేవదేవేశ ఋషీణాం చరితం శుభం।
విశేషధర్మానిచ్ఛామి శ్రోతుం కౌతూహలం హి మే॥ 13-209-24(89474)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-209-25x(7467)
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి శృణు దేవి సమాహితా॥ 13-209-25(89475)
వననిత్యైర్వనరతైర్వానప్రస్థైర్మహర్షిభిః।
వనం గురుమివాలంబ్య వస్తువ్యమితి నిశ్చయః॥ 13-209-26(89476)
వీరశయ్యాముపాసద్భిర్వారస్థానోపసేవిభిః।
వ్రతోపవాసైర్బహులైర్గ్రీష్మే పంచతపైస్తథా॥ 13-209-27(89477)
పంచయజ్ఞపరైర్నిత్యం పౌర్ణమాస్యాపరాయణైః।
మండూకశాయైర్హేమంతే శైవాలాంకురభోజనైః॥ 13-209-28(89478)
చీరవల్కలసంవీతైర్మృగాజినధరైస్తథా।
చాతుర్మాస్యపరైః కైశ్చిద్దేవధర్మపరాయణైః॥ 13-209-29(89479)
ఏవంవిధైర్వనేవాసైస్తప్యతే సుమహత్తపః।
ఏవం కృత్వా శుభం కర్మ పశ్చాద్యాతి త్రివిష్టపం॥ 13-209-30(89480)
తత్రాపి సుమహత్కాలం సంవిహృత్యి యథాసుఖం।
జాయతే మానుషే లోకే దానభోగసమన్వితః॥ 13-209-31(89481)
తపోవిశేషసంయుక్తాః కథితాస్తే శుచిస్మితే॥ 13-209-32(89482)
ఉమోవాచ। 13-209-33x(7468)
భగవందేవదేవేశ తేషు యే దారసంయుతాః।
కీదృశం చరితం తేషాం తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-209-33(89483)
మహేశ్వ ఉవాచ। 13-209-34x(7469)
య ఏకపత్నీధర్మాణశ్చరంతి విపులం తపః।
వింధ్యపాదేషు యే కేచిద్యే చ నైమిశవాసినః॥ 13-209-34(89484)
పుష్కరేషు చ యే చాన్యే నదీవనసమాశ్రితాః।
సర్వే తే విధిదృష్టేన చరంతి విపులం తపః॥ 13-209-35(89485)
హింసాద్రోహవిముక్తాశ్చ సర్వభూతానుకంపినః।
శాంతా దాంతా జితక్రోధాః సర్వాతిథ్యపరాయణాః॥ 13-209-36(89486)
ప్రాణిష్వాత్మోపమా నిత్యమృతుకాలాభిగామినః।
స్వదారసహితా దేవి చరంతి వ్రతముత్తమం॥ 13-209-37(89487)
వసంతి సుఖమవ్యగ్రాః పుత్రదారసమన్వితాః।
తేషాం పరిచ్ఛదారంభాః కృతోపకరణాని చ॥ 13-209-38(89488)
గృహస్థవద్ద్వితీయం తే యథాయోగం ప్రమాణతః।
పోషణార్థం స్వదారాణామగ్నికార్యార్థమేవ చ।
గావశ్చ కర్షణం చైవ సర్వమేతద్విధీయతే। 13-209-39(89489)
ఏవం వనగతైర్దేవి కర్తవ్యం దారసంగ్రహైః।
తే స్వదారైః సమాయాంతి పుణ్యాఁల్లోకాంద్దఢవ్రతాః॥ 13-209-40(89490)
పతిభిః సహ యే దారాశ్చరంతి విపులం తపః।
అవ్యగ్రభావాదైకాత్ంయాత్తాశ్చ గచ్ఛంతి వై దివం।
ఏతత్తే కథితం దేవి కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి॥ ॥ 13-209-41(89491)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి నవాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 209 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.